اتابك سعد در شيراز رباط شهر اللّه است كه بر راه عراق ساخته . مدت ملك اتابك سعد بيست و نه سال بود در سنهء ست و عشرين و ست مائه بگذشت . اتابك عادل عضد الدين ابو بكر بن سعد بن زنگى خلاصهء خاندان سلغريه او بود پادشاهى دين‌پرور بود مقوى ملت اسلام مربى افاضل و علما . احياء موات ممالك فارس كه از دويست سال باز سبب محاربات شبانكارگان با اهل ديالم خراب شده بود او كرد . شيراز را مصر جامع ساخت بزرگان و سلاطين عالم احرام خدمت او بستند و بسيارى مملكت نامدار اضافت مملكت او شد چون قطيف و قيس و بحرين و يك نيمه از كنبايت « 1 » و سواحل بحر عمان . و هر مسجد كه در شيراز خراب شده بود عمارت كردى و چون در سن شباب بود و پدرش به حرب سلطان محمد به عراق بود جمعى مفسدان او را بر آن داشتند تا پدر را باز شيراز نگذارد برخاست و به حرب پذيرهء پدر شد و حرب آغاز نهاد و تير به پدر انداخت چنان كه در خفتانش نشست اتابك سعد بفرمود تا او را دستگير كردند و مدتى در قلعه‌اى محبوس بود پس به شفاعت سلطان محمد خوارزمشاه خلاص يافت و تا باقى عمر بر آن بىادبى تأسف خوردى و هر روز دولتش زيادت بودى و با ملك مظفر الدين محمد مبارز همان شيوه مقاومت ورزيدى . و مردى صاحب بخت بود در عهد او دو گنج در شيراز بيافتند يكى در موضعى كه آن را تنگ تركان گويند و يكى در آنجا كه قديما خانهء عضد الدوله بوده و بر هيچ يكى التفات نكرد و به خزانه ننهاد الا آنكه همه را فرمود تا به عمارات مساجد و صدقات كردند و چون ميل او همه سوى عمارات خير بودى جملهء نواب او هر كسى عمارتى كردند . و او را دو نايب بزرگ بودند يكى مقرب الدين مسعود و يكى فخر الدين - ابو بكر و فخر الدين وزير بود و مقرب الدين مردى خير بود هرگز قصد مسلمانان نكردى و از فقهاى عصر فقيه شرف الدين بود و اصيل الدين محمد . و چون سى سال به مراسم حكومت قيام نمود در شهور سنهء ثمان و خمسين و ست مائه به جوار حق پيوست در رباط خودش كه پهلوى مسجد عتيق است دفن كردند . و در آخر عهد او

--> ( 1 ) . كنبايت كه در كتب جغرافيايى به صورت كنبايط و كنبايد نيز آمده ، شهرى است به هندوستان در نخبة الدهر دمشقى صفحه 152 گويد : « . . و هناك آخر حدود بحر فارس . . . » ( به نقل از لغت‌نامه دهخدا ) .